Terbinafine is een allylamine antimycoticum. Het werkt specifiek door een enzym te blokkeren dat nodig is voor de aanmaak van ergosterol in de celwand van bepaalde schimmels.
Het probleem is dat Terbinafine zeer selectief is:
- Het werkt uitstekend tegen dermatofyten (de schimmels die ringworm veroorzaken, zoals Trichophyton, Microsporum en Epidermophyton).
- Het werkt zeer matig tot slecht tegen gisten, met name Malassezia en Candida, Cryptococcus neoformans.
Waarom dit verschil?
- Andere celwandopbouw Gisten (zoals Malassezia en Candida) hebben een iets andere manier van ergosterol aanmaken en een andere celwandstructuur dan dermatofyten. Terbinafine kan het enzym bij gisten veel minder goed blokkeren.
- Werkingsmechanisme Terbinafine is fungicide (dodend) tegen dermatofyten, maar bij gisten is het meestal alleen fungistatisch (remt de groei af), en vaak niet eens sterk genoeg om een infectie onder controle te krijgen.
- Praktijkervaring Bij mensen én dieren wordt Terbinafine daarom bijna nooit gebruikt tegen Malassezia-gistinfecties. Daarvoor gebruikt men liever:
- Azolen (ketoconazol, miconazol, clotrimazol, itraconazol)
- Polyenen (nystatine)
- Soms seleniumsulfide of chloorhexidine + miconazol combinaties
Samenvatting:
- Gisten zijn inderdaad schimmels, maar een ander type schimmel dan waar Terbinafine tegen werkt.
- Terbinafine is heel specifiek gericht op huidschimmels (ringworm), niet op gisten zoals Malassezia.
- Daarom is het bij gistproblemen bij honden (en mensen) meestal niet effectief.
Cryptococcus neoformans: Wat is het en hoe behandel je het?
Cryptococcus neoformans is een gistachtige schimmel die ernstige infecties kan veroorzaken bij mensen. Hoewel de schimmel vooral voorkomt in vogelpoep (met name van duiven), kan hij via de luchtwegen worden ingeademd en zich verspreiden naar de longen en soms naar de hersenen.
Wanneer is een infectie gevaarlijk?
Bij gezonde mensen met een goed werkend immuunsysteem veroorzaakt Cryptococcus vaak geen of slechts milde klachten. Bij mensen met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld door HIV/AIDS, orgaantransplantatie, chemotherapie, hoge doses corticosteroïden of andere immuunonderdrukkende aandoeningen) kan de schimmel echter ernstige problemen veroorzaken, zoals:
- Longinfectie (pulmonale cryptokokkose)
- Hersenvliesontsteking (cryptokokkenmeningitis) – dit is de meest gevreesde complicatie
- Infecties in de huid, botten of andere organen
Wat is de beste behandeling bij mensen?
De behandeling hangt af van hoe ernstig de infectie is en of de hersenen zijn aangetast.
Standaardbehandeling (2026):
| Ernst van de infectie | Aanbevolen behandeling | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Milde longinfectie zonder hersenbetrokkenheid | Fluconazol (oraal, 400 mg per dag) | Vaak voldoende bij milde gevallen |
| Matige tot ernstige infectie | Amphotericin B (infuus) + Flucytosine (oraal) | Standaard inductietherapie bij ernstige gevallen |
| Herseninfectie / meningitis | Amphotericin B + Flucytosine (inductiefase) gevolgd door Fluconazol (onderhoudsfase) | Behandeling duurt vaak 6 tot 12 maanden of langer |
| Alternatief bij intolerantie | Voriconazol of Posaconazol | Wordt gebruikt als fluconazol niet goed werkt of niet verdragen wordt |
Belangrijk:
- De inductiefase (met Amphotericin B) is intensief en wordt meestal in het ziekenhuis gegeven.
- Daarna volgt een lange onderhoudsfase met tabletten (meestal fluconazol).
- De totale behandelduur is vaak minimaal 6 maanden, soms meer dan een jaar, afhankelijk van de immuunstatus van de patiënt.
- Regelmatige controle via bloed- en ruggenmergonderzoek is noodzakelijk.
Waarom werkt terbinafine niet goed?
Terbinafine werkt vooral goed tegen bepaalde huidschimmels (dermatofyten), maar heeft weinig tot geen effect tegen Cryptococcus neoformans. Het wordt daarom niet aanbevolen als behandeling voor cryptokokkose.